Basın ahlak

n Dün akşam Kanal S ve Kanal 55’te bir grup meslektaşımla, Necdet Uzun’un hazırlayıp sunduğu “Millet Meydanı” programına katıldım. Konumuz “basının sorunları” idi. Basının sorunlarını masaya yatırmadan önce 24 Temmuz 1960’da yayınlanan Basın Ahlak Yasası’nı bir kere daha gözden geçirme ihtiyacı duydum. Yasa diyoruz ama bu hukuk anlamında uyulması zorunlu ve uyulmaması yasal yükümlülükler getiren bir yasa değil, basın kuruluşlarının gönüllülük esasına göre imzaladığı bir sözleşme. Bir centilmenler anlaşması, bir söz veriş, bir kendi kendini bağlama ve kendi kendini kontrol etme yemini.

n Birçok basın-yayın organı, o metne uymayı taahhüt ettiğini belirtir. Bunu okuyucularına büyük puntolarla duyurur. O metni, bazı kelimelerini sadeleştirerek sizlerle de paylaşmak istiyorum. Bizi bu metnin ışığında değerlendirmeniz ilginç olacaktır sanıyorum. İşte o metin:

n

n 1 - Bir kamu kurumu olan gazetecilik mesleği, bu mesleğin dışında kalan özel veya ahlaka aykırı amaç ve çıkarlara alet edilemez ve kamu çıkarlarına zarar verici bir şekilde kullanılamaz.

n

n 2 - Yazı, haber, fotoğraf vesair şekillerde yapılacak yayınlarda şu kurallara uyulur:

n

n a) Ahlaka aykırı veya müstehcen yayında bulunulamaz.

n

n b) Şahıs, müessese ve zümreleri hedef tutan yazılarda galiz kelimeler kullanılamaz, şeref ve haysiyetlere karşı haksız yayın yapılamaz.

n

n c) Kamu yararını ilgilendirmeyen hallerde fertlerin özel hayatlarını küçük düşürücü şekilde teşhir edilemez.

n

n d) Şahıslar, kurumlar veya zümreler aleyhinde iftira ve istinatta bulunulamaz.

n

n e) Din istismar edilemez.

n

n 3 - Haberlerde ve olayların yorumunda hakikatlerden tahrif (bozma/çarpıtma) veya kısaltma yoluyla maksatlı olarak ayrılınamaz, doğruluğu şüphe uyandırabilen ve araştırılması gazetecilik sınırları içinde bulunan haberler, araştırılmadan ve doğruluğuna emin olunmadan yazılamaz.

n

n 4 - Gazetenin veya gazetecinin şahsi veya taraf tutan kanaatlerine haberlerin metninde yer verilemez.

n

n 5 - Haber başlıklarında, haberin ihtiva ettiği hususlar tahrif edilemez.

n

n 6 – Kamu yararı kesin zorunluluk göstermedikçe gizli kaydı ile verilen bilgi yayınlanamaz.

n

n 7 - Gazeteci, kaynaklarının mahremiyetini koruyacak ve kendine verilen sırlara saygı gösterecektir.

n

n 8 - Haber, yazı ve resim kaynaklarının, yayın tarihi için koydukları zaman kaydı ihlal edilmez.

n

n 9 - İlan, reklam mahiyetindeki haber, resim ve yazıların; ilan veya reklam oldukları tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilir.

n

n 10 – Yayınların verdikleri yanlış bilgilerden dolayı yollanacak haklı cevap veya tekzipler, cevap veya tekzibe sebep olan yazının tesirini tamamıyla giderecek şekilde en kısa bir zamanda yayınlanır.

n

n Çoğunluğumuzun uymayı taahhüt ettiğimizi sizlere duyurduğumuz metin muhteşem. Acaba kaçımız bu metni okumuşuz ve bu metinden bir sınava tabi tutulsak; kaçımız geçer not alır, kaçımız sınıfta kalırız? Jüri sizsiniz.