Erzincan ilinin eski adı nedir sorusuna tek bir isimle cevap vermek güç. Farklı dillerdeki tarihî kaynaklarda şehrin adı değişik biçimlerde yazılmış ve bugünkü “Erzincan” söyleyişine uzun bir süreç içerisinde ulaşılmış.
Erzincan'ın Eski Adı Eriza mı?
Erzincan adının kökeniyle ilgili en bilinen görüşlerden biri Eriza bağlantısı.
TDV İslâm Ansiklopedisi, Erzincan adının Strabon'un bölgede bulunduğunu belirttiği Eriza şehrinden geldiğinin söylendiğini aktarıyor.
Grek kaynaklarında Aziris biçimiyle gösterilen bir yerleşimin de Erzincan olabileceğine ilişkin görüş bulunuyor.
Erzincan Valiliği de kent adının Eriza veya Aziriz kelimelerinden geldiğine yönelik rivayeti aktarıyor.
Erez ve Erznga İsimleri Nereden Geliyor?
Ermeni kaynaklarında kentin adı:
Erez, Erzng ve Erznga
şeklinde görülüyor.
Bizans kaynaklarında ise:
Aringam, Arsingan ve Erzingan
gibi farklı yazılışlara rastlanıyor.
Bunların birbirinden tamamen ayrı şehir isimleri olduğu düşünülmemeli. Büyük ölçüde farklı dillerin aynı yer adını kendi ses ve yazım sistemlerine uyarlamasının sonucu.
Arap Kaynaklarında Erzencân
İslâm dönemindeki Arapça kaynaklarda şehir Erzencân adıyla kaydediliyor.
Türklerin bölgeyi ele geçirmesinin ardından ise Erzingân ve Ezirgân gibi söyleyişlerin kullanıldığı, zamanla bugünkü Erzincan biçiminin yerleştiği belirtiliyor.
Suhmi Erzincan'ın Eski Adı mı?
Tam olarak değil.
Asur kaynaklarında Suhmi adı bölgede kullanılan tarihî coğrafi adlardan biri.
TDV'ye göre Hitit kaynaklarında Hayaşa, Asur kaynaklarında Suhmi olarak anılan daha geniş bölge daha sonra Urartu hâkimiyetine girdi. Bu nedenle “Erzincan şehrinin eski adı kesin olarak Suhmi idi” demek doğru değil.
Erzincan Adı 1923'te mi Verildi?
Hayır.
Erzincan veya ona çok yakın Erzencân/Erzingan biçimleri Cumhuriyet'ten yüzyıllar önce kullanılıyordu.
1923'te Erzincan Türkiye Cumhuriyeti'nin illerinden biri oldu; şehre ilk kez Erzincan adı verilmedi. Erzincan Valiliğinin tarihçesi de kenti 1923'te kurulan Cumhuriyet'in bir ili olarak tanımlıyor.
1939 Depremi Şehrin Yerini Değiştirdi
Erzincan tarihindeki en büyük kırılmalardan biri 27 Aralık 1939 depremi.
Şehir çok ağır yıkıma uğradıktan sonra yeni Erzincan yerleşimi demiryolunun kuzeyinde yeniden planlandı. Bu nedenle günümüzdeki şehir dokusunun önemli bölümü 1939 sonrasında gelişti.
Erzincan İsminin Tarihsel Yolculuğu
Kaynaklardaki başlıca biçimler özetlendiğinde şu sıra karşımıza çıkıyor:
Eriza/Aziris → Erez/Erznga → Arsingan/Erzingan → Erzencân → Erzincan
Ancak bu sıralamayı kesin ve kesintisiz bir isim değişikliği zinciri gibi görmek yerine, farklı tarihsel kaynaklarda karşılaşılan ad biçimleri olarak değerlendirmek daha doğru.
