Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri nafaka miktarıdır. Çocuğu için ne kadar nafaka ödeyeceğini veya kendisi için ne kadar nafaka alabileceğini merak eden pek çok kişi, nafakanın belirli bir hesaplama yöntemi olup olmadığını araştırıyor. Peki, maaşa göre nafaka nasıl hesaplanır? Süreç içinde boşanma avukatı rolü nedir?
Mahkemede nafaka miktarı hesaplanırken uygulanması gereken sabit bir yasal oran bulunmamaktadır. Hâkim; tarafların gelirlerini, ekonomik ve sosyal durumlarını, zorunlu giderlerini, çocukların ihtiyaçlarını ve nafakanın türünü dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Uygulamada nafaka miktarının, somut olayın özelliklerine göre değişmekle birlikte, nafaka ödeyecek kişinin gelirinin yaklaşık %15 ila %25'i arasında belirlenebildiği görülmektedir. Ancak bu oranlar bağlayıcı değildir; nafaka miktarı her davanın kendine özgü koşullarına göre belirlenir.
1. Nafaka Nedir?
Nafaka, kişinin kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin geçimini sağlayabilmesi amacıyla mahkeme kararıyla hükmedilen maddi destektir. Özellikle boşanma sürecinde eşlerin ve çocukların ekonomik açıdan mağdur olmaması için nafakaya karar verilebilir.
Türk hukukunda nafaka, yalnızca boşanma davalarında gündeme gelmez. Belirli şartların bulunması hâlinde aile bireyleri arasında da nafaka talep edilebilir.
2. Nafaka Türleri Nelerdir?
Türk hukukunda başlıca dört nafaka türü bulunmaktadır:
● Tedbir nafakası: Boşanma davası devam ederken eşin ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla verilen nafakadır.
● İştirak nafakası: Boşanma sonrasında velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlaması için ödediği nafakadır.
● Yoksulluk nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve diğer eşe göre daha ağır kusurlu olmayan eş lehine hükmedilen nafakadır.
● Yardım nafakası: Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy veya kardeşlerin talep edebileceği nafakadır.
3. Nafaka Davası Ne Zaman Açılır?
Nafaka talep etmek için mutlaka boşanma davasının açılmış olması gerekmez. Nafaka, boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi bazı durumlarda ayrı bir dava açılarak da talep edilebilir.
Eşlerden biri boşanma davası açarken kendisi veya çocukları için nafaka isteyebilir. Hâkim, dava devam ederken gerekli görürse tedbir nafakasına karar verebilir. Boşanma kararıyla birlikte de şartları oluşmuşsa yoksulluk ve iştirak nafakasına hükmedilebilir.
Eşler arasında henüz boşanma davası açılmamış olsa bile ayrı yaşama ve geçim ihtiyaçları gibi durumlarda tedbir nafakası talep edilebilir. Bunun yanında, yardım nafakasının şartları oluşmuşsa aile bireyleri de ayrı bir dava açarak nafaka isteyebilir.
4. Mahkemede Nafaka Nasıl Hesaplanır?
Nafaka miktarı belirlenirken en çok merak edilen konulardan biri, kişinin maaşının ne kadarının nafaka olarak ödeneceğidir. Öncelikle belirtmek gerekir ki Türk hukukunda nafaka hesaplaması için belirlenmiş sabit bir oran veya yasal bir formül bulunmamaktadır. Hâkim, her dosyayı kendi şartları içerisinde değerlendirerek nafaka miktarına karar verir.
Nafaka belirlenirken tarafların aylık gelirleri, mal varlıkları, kira ve diğer zorunlu giderleri, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınır. Bunun yanında evlilik süresince sahip olunan yaşam standardı, çocukların sayısı, yaşı, eğitim ve sağlık giderleri de değerlendirmeye alınır.
5. Peki, maaşın yüzde kaçı nafaka olarak ödenir?
Kanunda belirlenmiş bir oran bulunmamakla birlikte, uygulamada nafaka miktarının belirlenmesinde kişinin gelirinin yaklaşık %15-25'i arasında değişen oranlar üzerinden değerlendirme yapılabildiği görülmektedir. Elbette bu oran kesin bir kural değildir. Somut olayın özelliklerine, nafakanın türüne, çocuk sayısına ve tarafların ekonomik durumlarına göre daha düşük veya daha yüksek miktarlara da karar verilebilir.
Bu noktada İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesinde yer alan maaş haczine ilişkin düzenlemeye de değinmek gerekir. Anılan hüküm kapsamında ücret ve maaşların kural olarak dörtte birinden az olmamak üzere haczedilebilir kısmı düzenlenmiştir. Uygulamada maaşın dörtte birinin kesilebilmesi, kişinin kalan geliriyle geçimini sürdürebileceği yönündeki değerlendirmeler bakımından bir ölçüt olarak gündeme gelebilmektedir. Ancak bu düzenleme, nafaka miktarının doğrudan maaşın dörtte biri olarak belirlenmesi gerektiği anlamına gelmez.
Örneğin aylık net 50.000 TL geliri olan bir kişinin ödeyeceği nafaka, yalnızca maaşına bakılarak belirlenmez. Çocuğun ihtiyaçları, diğer eşin gelir durumu, kişinin kira ve yaşam giderleri gibi unsurlar da hesaba katılır. Dolayısıyla aynı maaşı alan iki kişi hakkında birbirinden farklı nafaka kararları verilebilir.
6. Nafaka miktarı daha sonra değiştirilebilir mi?
Evet. Nafaka kararı verildikten sonra tarafların ekonomik durumlarında önemli değişiklikler meydana gelebilir. Nafaka ödeyen kişinin işsiz kalması, gelirinin azalması veya nafaka alan kişinin ihtiyaçlarının artması gibi durumlarda nafakanın artırılması ya da azaltılması için dava açılabilir.
Ayrıca mahkeme, nafakanın gelecek yıllarda hangi oranda artırılacağını da kararında belirleyebilir. Böyle bir hüküm bulunması hâlinde artış, mahkeme kararında gösterilen ölçüte göre yapılır.
Sonuç olarak, nafaka miktarı belirlenirken yalnızca maaş değil, tarafların bütün ekonomik koşulları ve ihtiyaçları birlikte değerlendirilir. Her dosyanın kendine özgü şartları bulunduğundan, nafaka miktarında esas olan hakkaniyete uygun bir karar verilmesidir.
7. Boşanma Avukatı ile Süreci Yürütmenin Faydaları Nelerdir?
Boşanma süreci, yalnızca evliliğin sona ermesinden ibaret değildir. Nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat ve kişisel ilişki gibi pek çok hukuki konuyu da beraberinde getirir. Bu nedenle boşanma davasının hukuki açıdan doğru şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.
Hukuk, teknik bilgi ve usul kurallarına hâkimiyet gerektiren bir alandır. Dava dilekçesinin hazırlanmasından delillerin sunulmasına, itirazların yapılmasından duruşmaların takip edilmesine kadar her aşamada dikkatli hareket edilmelidir. Yapılacak bir usul hatası veya süresinde sunulmayan bir delil, kişinin hak kaybı yaşamasına neden olabilir.
Boşanma avukatı, müvekkilinin hak ve menfaatlerini gözeterek sürecin başından sonuna kadar hukuki işlemleri yürütür. Nafaka ve tazminat taleplerinin doğru şekilde hazırlanması, velayet konusunda gerekli delillerin sunulması ve mahkeme sürecinin takip edilmesi avukatın önemli görevleri arasındadır.
Ayrıca dava sürecini avukat aracılığıyla takip eden kişilerin, kural olarak duruşmalara bizzat katılması gerekmez. Avukat, gerekli hukuki işlemleri müvekkili adına yürütür ve duruşmalara katılarak müvekkilini temsil eder. Ancak mahkemenin tarafın bizzat dinlenmesine karar verdiği durumlarda kişinin duruşmaya katılması gerekebilir.
Unutulmamalıdır ki boşanma davasında yapılacak hatalar, yalnızca dava sürecini uzatmakla kalmayabilir; nafaka, velayet ve tazminat gibi konularda telafisi güç hak kayıplarına da yol açabilir. Bu nedenle sürecin, aile hukuku alanında çalışan bir avukatın hukuki desteğiyle yürütülmesi, hakların korunması ve işlemlerin doğru şekilde takip edilmesi açısından önemlidir.
8. Eskişehir Boşanma Avukatı – Y&K Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Eskişehir Barosu'na kayıtlı avukatlar Av. Zeynep Yılmaz Kızılcan ve Av. Sercan Kızılcan, Y&K Hukuk ve Danışmanlık Bürosu bünyesinde Eskişehir boşanma avukatı olarak boşanma davalarının takibi ve aile hukuku alanında hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Boşanma davaları konusunda tecrübeli olan avukatlarımız; boşanma, velayet, nafaka, mal paylaşımı, ziynet eşyalarının iadesi ve maddi-manevi tazminat gibi aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda müvekkillerinin hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla hukuki destek sağlamakta, dava süreçlerini titizlikle takip etmektedir.
