Av. Mete ÇELİK
Anayasa Mahkemesi kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı günden bu yana en sık duyduğum soru şu: "Artık nafaka ödemeyi bırakabilir miyim?" Soruyu soranların çoğu on yılı aşkın süredir her ay ödeme yapıyor, "süresiz nafaka kalktı" başlığını görünce de otomatik ödeme talimatını iptal etmeyi düşünüyor.
Cevabım şimdilik hayır. Nedenini bu yazıda anlatmaya çalışacağım.
Anayasa Mahkemesi tam olarak neyi iptal etti?
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti (E.2025/156, K.2026/131, karar tarihi 4 Haziran 2026). Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Yoksulluk nafakasının kendisi kaldırılmadı; kaldırılan, bu nafakanın kanunda kategorik olarak "süresiz" diye tarif edilmesi.
Mahkemenin gerekçesi kabaca şu: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe destek olunması evlilikten doğan dayanışmanın gereği olabilir, ama bu desteğin hiçbir ölçüt konmadan ömür boyu sürmesi, kusurlu olması bile gerekmeyen yükümlüye ağır bir yük bindiriyor. Mahkeme, hâkimin evlilik süresine, nafaka alacaklısının yaşına, sağlığına, eğitimine ve çalışma imkânına bakarak süre belirleyebilmesi gerektiğini söyledi.
Kararın ayrıntılı bir dökümünü, karşıoy gerekçeleriyle birlikte, AYM'nin süresiz nafaka kararı başlıklı yazımda ele aldım. Burada daha çok pratik tarafa odaklanmak istiyorum.
Peki iptal ne zaman hüküm doğuruyor?
Başlıklarda en çok gözden kaçan ayrıntı bu. Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yayımdan itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Yani ibare Haziran 2027'nin sonuna kadar yürürlükte. Bu süre, Meclis'in yeni bir düzenleme yapabilmesi için tanındı.
Bugün ödenen nafakalar kendiliğinden sona ermedi. Mahkeme ilamıyla hükmedilmiş bir nafakayı tek taraflı olarak kesmek, icra takibi ve birikmiş borçla sonuçlanır. Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında tazyik hapsi yolunun da açık olduğunu unutmamak gerekir.
13. Yargı Paketi'nde ne var?
Burada dikkatli olmak lazım, çünkü elimizde henüz resmî bir metin yok. Adalet Bakanlığı paketin Ekim ayında Meclis'e sunulmasını planladığını açıkladı; basına yansıyan bilgiler yaklaşık otuz maddelik bir teklif üzerinde çalışıldığı yönünde. Nafaka süresinin evlilik süresine bağlanması, belli durumlarda hâkime daha uzun süre takdir yetkisi verilmesi ve mevcut nafakalar için bir geçiş dönemi öngörülmesi konuşulan başlıklar arasında.
Ancak bu satırların yazıldığı gün teklif Meclis Başkanlığına henüz gelmiş değil. Taslak oranlar, "evlilik süresinin yarısı" gibi formüller ya da "mevcut nafakalar bir yıl daha ödenir" türünden geçiş hükümleri şu an yalnızca basın haberlerinde. Kanun metni yayımlanmadan bunlara göre hareket etmek doğru olmaz.
Bence en kritik soru, yeni kuralın bugün devam eden nafakalara nasıl uygulanacağı. Anayasa Mahkemesi kararı bu konuda kesin bir şey söylemiyor. Geçiş hükmünü yasa koyucu yazacak ve tartışmanın asıl düğümü burada.
Haziran 2027'yi beklemeden kullanılabilecek yollar
İptal kararı yürürlüğe girmeden de nafaka sonsuza kadar donmuş değil. TMK m.176 zaten bugün de işleyen kapılar açıyor:
· Nafaka alacaklısı yeniden evlenirse nafaka kendiliğinden kalkar.
· Alacaklı evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşıyorsa, yoksulluğu ortadan kalkmışsa ya da haysiyetsiz bir hayat sürüyorsa mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabilir.
· Tarafların mali durumu değiştiyse nafakanın azaltılması ya da artırılması istenebilir.
Uygulamada en sık gördüğüm hata, "zaten kanun değişecek" diye bu davaları ertelemek. Oysa alacaklının düzenli bir işe girmesi, ciddi bir miras alması ya da başka biriyle aynı evde yaşaması, bugünkü kanuna göre de nafakanın kaldırılması için yeterli olabilir. Bunun ispatı için SGK kayıtları, tapu bilgileri, tanık beyanları gibi deliller yeni düzenlemeden bağımsız olarak toplanabilir.
Nafaka alan taraf açısından tablo daha tedirgin edici. Özellikle uzun yıllar çalışmamış, yaşı ilerlemiş ve sağlık sorunu olan kişiler, yeni düzenlemede "istisnai olarak süresiz nafaka" ölçütlerine girip girmediklerini merak ediyor. Bu kişilerin şimdiden sağlık raporlarını, çalışma geçmişlerini ve gelir durumlarını belgelemeleri, ileride açılabilecek bir kaldırma ya da süre sınırlama davasında elini güçlendirir.
Yeni boşanacaklar için ne değişiyor?
Şu an boşanma davası devam eden çiftler için durum ilginç. Hüküm Haziran 2027'den önce kurulursa mahkeme yine yürürlükteki kurala göre karar verecek. Ama istinaf ve temyiz süreçleri düşünüldüğünde, bazı dosyalar kesinleşmeden önce yeni kanun yürürlüğe girebilir. Bu ihtimal, anlaşmalı boşanma protokollerinde nafakanın süreli olarak kararlaştırılmasını daha cazip hâle getiriyor. Taraflar zaten bugün de nafakaya süre koyarak anlaşabiliyor.
Nafaka hesabında enflasyon karşısında güncelleme de ayrı bir başlık. Mevcut nafakanın bugünkü değerini görmek isteyenler nafaka artışı hesaplama aracından yararlanabilir.
Son söz
Bu soruyu soranlara verdiğim cevabı buraya da yazayım: süresiz nafaka tartışması bitmedi, yalnızca şekil değiştirdi. Haziran 2027'ye kadar mevcut ilamlar geçerli, kanun metni ise henüz yazılmadı. Bu arada yapılacak en akılcı şey, kendi dosyanızdaki somut durumu, yani evlilik süresini, karşı tarafın bugünkü durumunu ve elinizdeki delilleri, bir İstanbul boşanma avukatı ile gözden geçirmek ve yeni düzenleme yayımlandığında hızlı hareket edebilecek hâle gelmek.
Av. Mete Çelik, İstanbul Barosu'na kayıtlı olup Bakırköy merkezli çalışmaktadır; aile ve boşanma hukuku dosyalarında müvekkillerine danışmanlık vermektedir.
