Kullanıcılar restoran, otel ve hizmet önerisini artık arama motorundan çok ChatGPT, Gemini ve Perplexity gibi yapay zeka asistanlarına soruyor. Bu değişim, işletmeler için "GEO" adı verilen yeni bir görünürlük alanı yarattı. Restoran ve gece hayatı markalarıyla çalışan Ankaralı bir ajansın kurucu ortakları, işletmelerin bu yeni dönemde nelere dikkat etmesi gerektiğini anlattı.
Bir kullanıcı akşam yemeği için yer arıyor. Eskiden Google'a "Ankara balık restoranı" yazıp karşısına çıkan on bağlantı arasında gezinirdi. Bugün aynı kullanıcı telefonundaki yapay zeka asistanına "Bu akşam iki kişi için sakin bir balık restoranı önerir misin?" diye soruyor ve karşısına yalnızca üç dört isim çıkıyor. O listede adı geçmeyen işletme, müşteriyle hiç karşılaşmadan yarışın dışında kalıyor.
Dijital pazarlama dünyasında bu yeni alana "Generative Engine Optimization", kısaca GEO adı veriliyor. Türkçesiyle üretken yapay zeka optimizasyonu olarak da anılan GEO, bir markanın yapay zeka asistanlarının ürettiği cevaplarda doğru bilgiyle ve tavsiye edilerek yer almasını hedefleyen çalışmaların tümünü kapsıyor.
GEO NEDİR, SEO'DAN FARKI NE?
Klasik arama motoru optimizasyonu (SEO), bir web sitesinin arama sonuçlarında üst sıralara çıkmasını amaçlıyor. GEO ise tek bir sıralamayı değil, yapay zekanın bir marka hakkında "ne bildiğini" ve onu "ne kadar güvenilir bulduğunu" hedefliyor.
Aradaki temel fark, kararı kimin verdiği. Google'da kullanıcı on sonuç arasından kendisi seçim yapar. Yapay zeka asistanında ise seçimi büyük ölçüde asistan yapar ve kullanıcıya hazır bir kısa liste sunar. Bu nedenle listenin dışında kalmak, ikinci sayfada olmaktan çok daha büyük bir kayıp anlamına geliyor.
2016'dan bu yana Çankaya'da faaliyet gösteren Ankara sosyal medya ajansı The Base Social, son dönemde müşterileri için yürüttüğü çalışmaların önemli bir bölümünü bu alana ayırıyor. Ajansın kurucu ortakları Özgür Erdem Polat ve Gamze Mete, değişimin özellikle yeme içme sektöründe hızlı hissedildiğini söylüyor.
"İşletme sahipleri bize artık şunu soruyor: Google'da çıkıyoruz, Instagram'da iyiyiz, ama ChatGPT'ye sorunca bizi söylemiyor. Bu sorunun cevabı tek bir ayarda değil, işletmenin internetteki bütün izinde yatıyor," diyor Polat.
YAPAY ZEKA BİR İŞLETMEYİ NASIL SEÇİYOR?
Yapay zeka asistanları bir işletmeyi önerirken tek bir kaynağa bakmıyor. Web sitesindeki bilgileri, Google işletme profilini, kullanıcı yorumlarını, haber sitelerinde ve rehberlerde yer alan içerikleri birlikte değerlendiriyor. Bu kaynaklar birbiriyle tutarlıysa işletme güvenilir kabul ediliyor. Çelişkili bilgi varsa, örneğin farklı sitelerde farklı telefon numaraları ya da güncellenmemiş çalışma saatleri yer alıyorsa, asistan o işletmeyi önermekten kaçınabiliyor.
Gamze Mete bu durumu bir mahalle sohbetine benzetiyor: "Bir restoranı arkadaşınıza önermeden önce hakkında ne duyduğunuzu düşünürsünüz. Herkes aynı iyi şeyleri söylüyorsa gönül rahatlığıyla önerirsiniz. Yapay zeka da aslında aynı şeyi yapıyor. Sadece duyduğu yer, internetin tamamı."
GEO'NUN 7 TEMEL KURALI
The Base Social'ın müşterileriyle yürüttüğü çalışmalardan derlenen ve her ölçekteki işletmenin uygulayabileceği yedi temel kural şöyle:
1. Tek bir doğru bilgi seti oluşturun. İşletme adı, adres, telefon ve çalışma saatleri web sitesinde, Google işletme profilinde, sosyal medyada ve rehber sitelerinde birebir aynı yazılmalı.
2. Gerçek müşteri yorumlarını artırın. Yorumların sayısı kadar güncelliği de önemli. Düzenli gelen yeni yorumlar, işletmenin aktif olduğunu gösteriyor.
3. Her yoruma cevap verin. Özellikle olumsuz yorumlara sakin ve çözüm odaklı yanıtlar, hem okuyan müşteriye hem de yapay zekaya güven veriyor.
4. Web sitenizde soruları doğrudan cevaplayın. "Kaç kişilik?", "Rezervasyon gerekiyor mu?", "Otopark var mı?" gibi sık sorulan soruların açık cevapları, yapay zekanın en kolay alıntıladığı içerikler arasında.
5. Yapılandırılmış veri kullanın. Web sitesine eklenen işletme bilgisi kodları (schema), arama motorlarının ve yapay zekanın işletmeyi doğru tanımasını kolaylaştırıyor.
6. Başka sitelerde adınızın geçmesini sağlayın. Haber siteleri, şehir rehberleri ve sektör listeleri, yapay zekanın bir işletme hakkında bilgi topladığı başlıca kaynaklar.
7. Ölçün ve tekrarlayın. Yapay zeka cevapları zamana ve kullanılan modele göre değişebiliyor. Görünürlüğü birkaç haftada bir kontrol etmek gerekiyor.
KÜÇÜK İŞLETMELER İÇİN BÜYÜK FIRSAT
Polat'a göre GEO, büyük bütçeli zincirlerden çok küçük ve orta ölçekli işletmelere fırsat sunuyor. "Reklamda bütçesi büyük olan kazanır. Ama yapay zeka, reklam bütçesine değil, işletme hakkında ne kadar tutarlı ve olumlu bilgi olduğuna bakıyor. İyi hizmet veren bir mahalle restoranı, doğru adımları attığında büyük bir zincirin önüne geçebiliyor," diyor.
Mete ise işletmelerin bu süreçte en çok zaman kaybettiği noktanın ölçmeden işe başlamak olduğunu vurguluyor. Ajans bu nedenle işletmelerin yapay zeka cevaplarında yer alıp almadığını sektör ve şehir bazında ölçen ücretsiz bir test geliştirdi. Test, yapay zekaya beş farklı soru yöneltiyor ve markanın bu cevaplarda kaç kez geçtiğini 0 ile 100 arasında puanlıyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
GEO, SEO'nun yerini mi alıyor?
Hayır. İki alan birbirini tamamlıyor. Güçlü bir SEO temeli, yapay zekanın işletmeyi bulmasını da kolaylaştırıyor. Ancak yalnızca SEO yapan bir işletme, yapay zeka cevaplarında görünmeyebiliyor.
Yapay zekada görünmek için reklam vermek gerekiyor mu?
Hayır. Yapay zeka asistanlarının önerileri, bugün itibarıyla reklam yoluyla satın alınan bir alan değil. Görünürlük; tutarlı bilgi, gerçek yorumlar ve güvenilir kaynaklarda yer almakla kazanılıyor.
Sonuçlar ne kadar sürede görülür?
İşletme bilgilerinin düzeltilmesi ve yorumların artması gibi temel adımların etkisi birkaç hafta içinde görülmeye başlayabiliyor. Haber ve rehber sitelerinde yer almak gibi adımlar ise daha uzun vadeli sonuç veriyor.
