Türkiye, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) üye ülkeler arasında fazla mesaide birinci sırada yer alıyor.
Övünemediğimiz iş cinayetlerinde olduğu gibi, fazla mesaide de Türkiye rekor kırıyor.
Çalışma yaşamında yakınılan konuların başında gelen fazla mesaide rekoru elinde bulunduran Türkiye’de işçiler haftada ortalama 47.8 saat çalışıyor.
4857 sayılı İş Yasası’na göre haftada 45 saat çalışması gereken işçiler, bu rakamın üzerine çıkarak haftada 3 saate yakın fazla mesai için emek harcıyor.
Haftalık yasal çalışma sürelerinin üzerinde ter akıtan emekçilerin çoğunluğu ne yazık ki bu fazla çalışmanın karşılığını alamıyor. Yani fazla mesaileri bir nevi angarya sayılıyor.
OECD verilerine göre, Türkiye’de çalışanların yüzde 43.3’ü haftada ortalama 50 saatin bile üzerinde çalışarak, fazla mesaide bulunuyor.
Verilere göre, her iki çalışandan biri haftalık yasal çalışma süresinin çok üstünde emek harcıyor.
Türkiye’de bir işçi haftada ortalama 47.8 saat çalışırken, Hollanda’da 30, Danimarka’da 33.6, Norveç’te 34.2, İsviçre’de 35, Almanya ‘da 35.3, İngiltere’de 36.5, İtalya’da 36.9, Fransa’da 37.5 saat çalışıyor.
Güney Afrika, Kore, Meksika, Şili, Yunanistan, Polonya, İsrail gibi ülkeler haftalık uzun çalışma saatleri ile Türkiye gibi listenin alt sırasında yer alıyor.
Çok uzun sürelerle çalışanların toplam çalışanlara oranı ve iş dışındaki zamandan kişisel bakım ve boş vakte kadar kalan süre ölçütleri gözetilerek, OECD ülkelerinin çalışma hayat dengesinin değerlendirildiği indekste Türkiye son sırada yer alıyor.
Türkiye’de fazla mesaiye ilişkin düzenlemeler, iş yasası ile belirleniyor.
Ne kadar süre fazla mesai yapılacağı, kimlerin fazla mesaiye kalacağı, ne kadar ücret ödeneceği yasaya göre tespit ediliyor.
Ülkenin yararı ya da işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerden ötürü işveren, işçiye fazla çalışma yaptırabiliyor.
Haftada 45 saatlik çalışma süresini dolduran işçinin çalıştırılması halinde bu süreyi aşan dilimi için fazla mesai ücreti ödenmesi zorunlu.
Fazla çalışmada günlük 11, yıllık 270 saat sınırı bulunuyor.
Yani bir işçiye yılda 270 saatten fazla mesai yaptırmak yasal olarak mümkün değil.
Yarım saatin altındaki fazla mesailer yarım saat, yarım saati aşan mesailer ise bir saat olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Fazla mesaiden muaf tutulan işçilerin, yasanın öngördüğü sürenin dışında çalıştırılması yasak.
Sağlık kuralları yönünden günde en çok 7.5 saat veya daha az çalışması gerekenler, maden kablo döşenmesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı, su altı gibi işlerde çalışanlara, sağlık raporu bulunanlara, 18 yaşından küçük olanlar, kısmi süreli iş sözleşmesi çalıştıranlara, gebe doğum yapmış ve çocuk emziren işçilere fazla mesai yaptırılmıyor.
Bu kişileri fazla mesaiye zorlamak yasal olarak suç.
Fazla mesaide işçinin onayının da alınması zorunlu.
İşçi, baskı ile fazla mesai yaptırılması durumunda istifa ederek, hak etmişse açacağı dava ile kıdem tazminatı alabilir.
Burada kanıtlama yükümlülüğü işçide bulunuyor.
Aman dikkat, fazla mesaide işçinin rızasını alın, yaptırdığınız mesainin ücretini aksatmayın.
