Longevity by Design: Sabina Malikova'nın tasarımda ölçülebilir sağlık yaklaşımı Longevity by Design metodolojisinin kurucusu Sabina Malikova, iç mimariyi yalnızca estetik bir mesele olmaktan çıkarıp insan sağlığı, yaşam kalitesi ve sürdürülebilirlik ekseninde yeniden tanımlıyor. Malikova, yaşam alanlarının insan sağlığı üzerindeki etkisini bilimsel veriler ve ölçülebilir kriterlerle ele alıyor.
Bilkent Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı bölümü mezunu olan Malikova, 2017'de kendi tasarım ofisini kurdu. Ankara merkezli çalışmalarını Londra ve Bakü ofisleriyle uluslararası ölçekte sürdüren ekip; Türkiye, Birleşik Krallık, Almanya ve Azerbaycan'da çok sayıda projeye imza attı.
Dört sütun, on altı başlık
Longevity by Design metodolojisi sirkadiyen aydınlatma, biyofilik tasarım, iç hava kalitesi ve akustik olmak üzere dört temel sütun üzerine kurulu. Bu sütunlar sahada, 16 başlıklı "Tasarım → Fizyoloji Haritası" aracılığıyla uygulamaya dönüşüyor: Sirkadiyen Ev, Akustik Mimari, Uyku Mühendisliği, Termal Konfor, Malzeme Psikolojisi, Hava Akışı Tasarımı, Hareket Mimarisi ve Toparlanma Banyosu bunlardan yalnızca birkaçı. Her başlık, somut bir tasarım hedefini ölçülebilir bir biyolojik gerekçeye bağlıyor: ışık sıcaklığının melatonin salınımına, yüzey ve malzeme seçiminin gürültü yüküne, havalandırma kurgusunun bilişsel performansa etkisi gibi. Böylece bir mekânın yalnızca güzel görünmesi değil, içinde yaşayan insanın gününü fizyolojik olarak desteklemesi hedefleniyor.
Konuttan kliniğe Ofis; konut, villa, ticari alan, otel, klinik ve sağlık odaklı mekân tasarımı alanlarında çalışıyor. Longevity ve sağlık odaklı klinik tasarımı ise metodolojinin en olgun uygulama alanı olarak öne çıkıyor. Bu alandaki referanslar arasında, Dripfy'ın İstanbul şubesi için tasarlanan Dripfy Clinic Corner yer alıyor. IV infüzyon ve takviye protokollerinin uygulandığı mekânda, longevity kliniklerinin gerektirdiği ışık, akustik ve hava kalitesi kurgusu bir arada çözüldü.
Yaklaşımın ayırt edici yanı, her tasarım kararının sayısal bir hedefe bağlanması. Sabah saatlerinde yüksek melanopik ışık, akşam 2700 K'nin altına inen renk sıcaklığı, yatak odasında 30 desibelin altında tutulan arka plan gürültüsü, 800 ppm sınırını aşmayan iç mekân CO2 seviyesi ve düşük VOC salınımlı malzeme seçimi bunların başında geliyor. Longevity by Design, tasarımı beğeni üzerinden değil, ölçülebilir eşikler üzerinden kuruyor.
Estetik, fonksiyon, sürdürülebilirlik ve ölçülebilir sağlık çıktısını aynı çatı altında buluşturan Longevity by Design, yeni nesil iç mimarlığın yönünü tarif ediyor. Sabina Malikova'nın çalışmalarını özetleyen cümle de bu yönü işaret ediyor: mekânı görenler değil, ölçenler kazanacak.
