NEDİR BU TEPKİ?

n

n Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Marmaray’ın deneme sürüşünde “Bundan önce muasır medeniyetler seviyesine çıkmanın lafını yapan zihniyetler vardı ve Türkiye’de raylı sistemler konusunda attıkları en ufak adım yoktu “diyerek Atatürk’e çakmış! Daha önce de 10. Yıl Marşı’ndaki “Anayurdu demir ağlarla ördük dört baştan” mısraına gönderme yaparak “Ne ördün? Ördüğün mördüğün yok” demişti. Başbakan niye ikide bir Mustafa Kemal Atatürk’e hele de böylesine bir konuda laf çakar anlamak mümkün değil. Nedir bu tepkinin sebebi? Kendisine aktarılan yanlış bilgiler mi? Yoksa bilmediğimiz daha başka derin sebepler mi var? Biz konunun yeterli bilgi aktarılmamasından kaynaklandığı düşüncesinden hareketle Atatürk’ün sağlığında “raylı sistemler konusunda attığı adımları” tek tek sıralayacağız. Umarım bir faydası olur.

n

n İşte Atatürk’ün on beş yıla sığdırdığı “demir adımların” listesi:

n

n 1-Ankara-Sivas Hattı- 602 km’dir. İnşasına Birinci Cihan Harbi içinde başlanmış, son ray 19 Temmuz 1930’da yerine konmuş ve 30 Ağustos 1930’da büyük bir törenle hizmete açılmıştır.

n

n 2-Samsun-Sivas Hattı- Yapımı yedi yıl süren 372 km’lik hat 30 Eylül 1931’de işletmeye açılmıştır. Bu hatta 4.914 m uzunluğunda 37 tünel vardır.

n

n 3-Kütahya-Balıkesir Hattı- 23 Nisan 1932’de işletmeye alınan bu hat 242 km’dir.

n

n 4-Ulukışla-Kayseri Hattı- 172 km uzunluğundadır ve 2 Eylül 1933’te hizmete girmiştir.

n

n 5-Yolçatı-Elazığ Hattı- 11 Ağustos 1934’te açılan hat 24 km uzunluğundadır.

n

n 6-Fevzipaşa-Diyarbakır Hattı- 504 km uzunluğundaki hat 22 Kasım 1935’te ulaşıma açılmıştır. Üzerinde 13.609 m’yi bulan 64 tünel, 37 istasyon, 1910 menfez ve köprü vardır.

n

n 7-Filyos-Irmak Hattı- 390 km’dir. 12 Kasım 1935’te tamamlanmıştır.

n

n 8-Afyon-Karakuyu Hattı- 25 Kasım 1936’da hizmete açılan hat 112 km’dir.

n

n 9-Bozanönü-Isparta Hattı- 13 kilometrelik hat 26 Mart 1936’da açılmış ve Isparta’yı ülke demiryolu şebekesine bağlamıştır.

n

n 10-Sivas-Erzurum Hattı- 548 km’dir. Çok zor bir coğrafyada gerçekleştirilen ve inşasına 4 Eylül 1933’te başlanan hat o günün imkanları çerçevesinde rekor sayılacak kadar kısa bir sürede tamamlanarak 20 Ekim 1939’da hizmete alınmıştır. Üzerinde toplam uzunluğu 22.422 m’yi bulan tam 138 tünel, 2 demir köprü vardır. Yaz aylarında bir günde çalışan işçi sayısı 27.000’dir. Altı yıllık sürede çalışan toplam işçi sayısı 14 milyon 996 bin 300’dür.

n

n 11-Malatya-Çetinkaya Hattı- 140 kilometre uzunluğundadır ve 16 Ağustos 1937’de işletmeye açılmıştır.

n

n Bunlar Atatürk’ün sağlığında hizmete alınan hatlardır. Toplam uzunlukları 3.119 km’dir. 520 km’lik Diyarbakır-Kurtalan hattı da devam etmektedir. Onu da ilave ettiğimizde rakam 3.639’a çıkar. Yılda 242.6 km demiryolu yapımı; bu bir rekordur ve o gündür bugündür bir daha kırılamamıştır. Bırakın kırılmasını yanına bile yaklaşılamamıştır. Hem de ilerleyen teknolojiye, devasa iş makinelerine ve cumhuriyetin onca kazanımlarına rağmen. kırılamamıştır.

n

n Atatürk döneminin ülkeye kazandırdığı demiryolu ağı bunlardan ibaret değildir. Bir de yabancılardan satın alınanlar(millileştirilenler) vardır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan demiryollarının Hicaz Demiryolu hattı hariç hepsi -akıl almaz imtiyazlar ya da tavizler karşılığı- yabancı sermayesiyle yapılmıştır ve yabancılar tarafından işletilmektedir. Cumhuriyet uzun yılları kapsayan bu imtiyazları da bedellerini ödeyerek tasfiye etmiş ve hatların hem mülkiyetin hem de işletmesini millileştirmiştir. Bu hatların toplam uzunluğu 3.840 kilometredir. Bunun 3.435 km’lik kısmının millileştirilmesi Atatürk’ün sağlığında gerçekleştirilmiştir. Bir başka ifadeyle Atatürk’ün on beş yılda bu ülkeye kazandırdığı demiryolu ağının toplam uzunluğu 7.074 kilometredir. Bu yılda 471.6 km yol demektir. Bu insana, “Ne ördün? Ördüğün mördüğün yok” demek hangi insafla bağdaşır, söyler misiniz?

n